Khi được hỏi quan điểm về “Mô hình quản lý vốn Nhà nước nào sẽ phù hợp với tình hình hiện nay”, tôi đã không ngần ngại trả lời rằng:

“1. Đưa đại diện sở hữu doanh nghiệp ra khỏi các Bộ chủ quản để tách bạch đại diện sở hữu với quản lý nhà nước.
2. Sử dụng SCIC làm đại diện vốn Nhà nước, nhưng không phải chỉ 1 SCIC mà lập ra một số SCIC ( ít nhất là 2) trực thuộc Uỷ ban Nhà nước Quản lý vốn doanh nghiệp Nhà nước thuộc Chính phủ để đại diện sở hữu doanh nghiệp. Các công ty này thực hiện quản lý vốn nhà nước theo nguyên tắc của các công ty Quản lý Quỹ, đề xuất phương án với Uỷ ban Nhà nước phương án quản lý các danh mục vốn của Nhà nước cụ thể.”

Muốn quản lý hiệu quả doanh nghiệp trước hết nhất thiết cần có nguồn nhân lực có khả năng quản lý doanh nghiệp, hiện nay Nhà nước đang để các Bộ trực tiếp đại diện sở hữu doanh nghiệp, với cơ chế hiện tại không thể phát hiện và đào tạo được đội ngũ doanh nhân cho doanh nghiệp nhà nước. Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận kỹ năng quản lý nhà nước và kỹ năng quản lý doanh nghiệp là khác nhau. Không thể lấy bộ máy tổ chức cán bộ của các bộ chủ quản để tuyển chọn và đào tạo đội ngũ doanh nhân. Doanh nhân ngoài kỹ năng quản trị, kỹ năng tổ chức, đạo đức kinh doanh… thì quan trọng nhất là khả năng nhạy bén kinh doanh. Chỉ những người đã là doanh nhân mới có khả năng phát hiện và đào tạo những người có khả năng kinh doanh, tổ chức cán bộ của các Bộ ngành không có kinh nghiệm trong việc này.

Có nhiều SCIC đưa các phương án cạnh tranh về quản lý vốn nhà nước ở một doanh nghiệp cụ thể sẽ giúp Chính phủ có nhiều lựa chọn, qua đó xác định được phương án tốt nhất (hiệu quả nhất và phí quản lý khả thi nhất). Nhà nước đóng vai trò nhà đầu tư giao cho công ty quản lý theo hợp đồng Công ty Quản lý Quỹ quản lý danh mục kèm các tiêu chí cụ thể giống như các Công ty Quản lý Quỹ đang quản lý trên thị trường chứng khoán. Từng bước cho các Công ty Quản lý Quỹ tư nhân tham gia sẽ tăng tính cạnh tranh và tối ưu được chất lượng quản lý doanh nghiệp cũng như hiệu quả tài chính cho phần vốn đang thuộc sở hữu Nhà nước. Công ty SCIC được chọn sẽ nhận phí quản lý dựa trên tổng tài sản quản lý và phí thưởng dựa trên phần vượt hiệu quả đặt ra trước đó. Nhiều công ty tham gia với các phương án cạnh tranh sẽ giúp Nhà nước có điều kiện so sánh lựa chọn đơn vị có đề xuất tối ưu.

Công ty được chọn sẽ tìm cán bộ phù hợp (có sẵn hoặc thuê mới) để tham gia Hội đồng Quản trị (HĐQT) đại diện phần vốn nhà nước trong Công ty. Những cán bộ này có đủ kiến thức và kỹ năng tham gia đề xuất hoặc phản biện trong Hội đồng Quản trị về chiến lược kinh doanh, xây dựng điều lệ và các quy chế hoạt động, quy chế tài chính, thuê và giám sát việc thi hành nghị quyết HĐQT trong quá trình hoạt động của bộ máy điều hành… Lương của những người này được thoả thuận trong hợp đồng lao động với SCIC. Lực lượng này sẽ lớn dần theo năm tháng và cũng chính là nguồn doanh nhân để sẵn sàng bổ sung vào các vị trí điều hành doanh nghiệp.

Tóm lại, cần chuyển chức năng đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp tách khỏi các Bộ chủ quản để xây dựng đội ngũ doanh nhân và nhanh chóng hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả của phương án quản lý vốn Nhà nước thông qua việc cạnh tranh của các Công ty quản lý vốn khác nhau là giải pháp quan trọng nhất để cải cách mô hình quản lý doanh nghiệp Nhà nước.

Advertisements