CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH (PHẦN 2) – BÁN TÀI SẢN ẢO

Tiếp theo bài Chiến lược tài chính áp dụng cho các doanh nghiệp bắt đầu từ giai đoạn tăng trưởng, Chiến lược tài chính Phần 2 là một gợi mở rõ ràng con đường đi trong dài hạn cho doanh nghiệp, “Bán tài sản ảo”.

Đầu tiên ta cần định nghĩa thế nào là tài sản ảo.

Một doanh nghiệp bao giờ cũng sở hữu một lượng tài sản nhất định, bao gồm tài sản có hình thái vật chất như tiền, hàng tồn kho, TSCĐ, … và những tài sản không có hình thái vật chất, tài sản vô hình như phát minh, sáng chế, đội ngũ, mạng lưới, kênh phân phối, thương hiệu, nhãn hiệu, hình ảnh, know-how, … Tài sản mà doanh nghiệp sở hữu bao gồm cả tài sản được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán lẫn các tài sản chưa được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán. Tất cả các tài sản này là những tài sản có thật.

Nhưng doanh nghiệp có một thứ tài sản nữa giá trị rất lớn mà nhiều chủ doanh nghiệp không nhận thức được, gọi là “tài sản ảo”, chính là bản thân doanh nghiệp. Theo nguyên tắc tài chính căn bản, tài sản thực và tài sản ảo sẽ bằng nhau, có nghĩa là tổng giá trị các tài sản thực mà doanh nghiệp nắm giữ chính bằng giá trị của doanh nghiệp. Còn theo nguyên tắc kế toán căn bản, tài sản thật cân với tài sản tài chính (tài sản ảo) thì lập thành bảng cân đối kế toán. Nhưng trong thực tế, không có lý thuyết nào đúng cả, vào thời điểm trước khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra vào cuối năm 2008, một số chuyên gia nghiên cứu kinh tế toàn cầu đã chỉ ra rằng giá trị tài sản ảo đã gấp ba lần giá trị tài sản thực trên quy mô toàn cầu. Người ta còn gọi là hiện tượng “bong bóng tài sản”.

Doanh nghiệp có thể bán tài sản ảo? chắc chắn là có rồi.

Doanh nghiệp bán tài sản ảo của mình dưới dạng bán cổ phiếu, trái phiếu. Hiện tại, theo quan sát cá nhân tôi, và thực tế các chủ đề trên group, doanh nghiệp Việt chủ yếu chỉ lo đi bán những tài sản thật. Vì đấy là hoạt động kinh doanh căn bản của bất kỳ doanh nghiệp nào. Tuy nhiên, một doanh nghiệp muốn tăng trưởng vượt bậc thì chủ doanh nghiệp cần phải biết cách bán tài sản ảo của doanh nghiệp mình.

Ray Kroc, người được bầu chọn nằm trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế kỷ của tạp chí Times, đã xây dựng đế chế MacDonald từ một doanh nghiệp kinh doanh bánh Hamburger nhỏ do hai anh em nhà Mac Donald sáng lập. Ray đã xây dựng được khối tài sản lên đến 500 triệu USD, là một trong những người giàu nhất thế giới khi ông mất vào năm 1984.

Ray Kroc làm thương hiệu giỏi, xây dựng chuỗi nhà hàng ăn nhanh thành công trong bối cảnh thị trường toàn cầu và đặc biệt nước Mỹ lúc đó đang chuyển biến theo hướng có lợi lớn cho mô hình fast food. Chỉ đúng một phần, thậm chí rất nhỏ trong thành công của ông. Bí quyết thành công lớn nhất của Ray không nằm ở đó, mà nằm ở năng lực huy động vốn và sau đó đầu tư vào bất động sản cho chính các cửa hiệu nhượng quyền của MacDonald thuê lại với giá cao. (Một doanh nhân từng rất nổi tiếng ở Việt Nam đi theo đúng con đường này, bạn biết là ai thì comment phía dưới nhé).

Để làm được điều đó, Ray đã thực hiện hàng loạt các chiến dịch từ marketing, xây dựng đội ngũ, xây dựng hệ thống quản lý tài chính, công bố thông tin tài chính (nhiều khi làm đẹp những thông tin này bằng thủ thuật), chạy các road show trên truyền hình, và chỉ với một mục tiêu bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) với giá cao nhất có thể. Tức là ông đã thành công khi thổi phồng tài sản sao của MacDonald lên và thu về thặng dư lớn khi bán.

Sau IPO, ngay lập tức, giá trị tài sản của Ray đã tăng lên gấp hàng ngàn lần. Đây là điểm mấu chốt. Chủ doanh nghiệp cần hiểu rằng họ có một thứ tài sản mà khi cho đi, bán đi thì không những không mất đi mà lại còn khiến tài sản đó do mình sở hữu tăng lên gấp nhiều lần, đó là CỔ PHẦN. Nhưng vấn đề ở chỗ, phần lớn doanh nhân lập thân từ những nhà chuyên môn như anh em nhà MacDonald trong câu chuyện trên chỉ biết kinh doanh bánh Hamburger mà không hiểu nổi tại sao Ray Kroc, chứ không phải họ, có thể biến MacDonald thành gã khổng lồ toàn cầu như hiện nay. Ray giỏi ở chỗ biết cách nâng giá trị tài sản ảo lên và bán đúng lúc.

Câu chuyện về PAN trong bài Chiến lược tài chính Phần 1 cũng thế. https://www.facebook.com/groups/QuanTrivaKhoiNghiep/permalink/1894335857452120/

Một câu chuyện điển hình khác thành công một cách ngoạn mục ở Việt Nam là Thế giới di động (MWG). MWG từ một công ty với số vốn 1 tỷ đồng thành lập vào đầu năm 2004, sau 13 năm, MWG đã trở thành công ty có giá trị vốn hoá hơn 1 tỷ USD, lớn hơn ông lớn lâu đời là FPT. MWG thành công chính nhờ chiến lược đại chúng hoá, hút vốn, để đầu tư vào hệ thống quản lý và tăng trưởng chuỗi một cách ngoạn mục. Một trong những nhà đầu tư lớn, Mekong Capital đã thu lợi rất lớn từ khoản đầu tư vào MWG. Các cổ đông sáng lập MWG hiện giờ đều có tài sản thấp nhất là 2-300 tỷ, nhiều như chủ tịch Nguyễn Đức Tài có tài sản lên đến 3920 tỷ, xếp thứ sáu trong danh sách tỷ phú sàn chứng khoán Việt Nam. Bản thân anh Nguyễn Đức Tài xuất thân từ dân quản trị tài chính.

Đấy là câu chuyện của những doanh nghiệp vươn từ số 0 đến khổng lồ. Thế còn câu chuyện của các doanh nghiệp hiện tại mới đang ở số 0 hoặc vừa bước sang số 1 thì sao? Đơn giản là chủ doanh nghiệp cần hiểu và mong muốn xây dựng và thực thi Chiến lược tài chính dài hạn, trong đó xác định tạo ra và bán đi một phần tài sản ảo của mình nhằm thu được thặng dư lớn và phát triển doanh nghiệp thành những người khổng lồ. Muốn thế họ nên hiểu và làm:
– Cần coi việc xây dựng chiến lược tài chính là trọng tâm bên cạnh chiến lược thị trường
– Chuẩn bị sẵn sàng ngay từ khi là số 0 trong việc làm thế nào tăng giá trị tài sản ảo
– Chuẩn bị các kế hoạch tốt nhất để bán tài sản ảo. Có những doanh nghiệp do cá nhân tôi hỗ trợ bán tài sản ảo nhưng họ mất hơn 3 tháng để chuẩn bị (do trước đó chưa chuẩn bị gì) và khiến nhà đầu tư nản lòng và cơ hội qua đi.
– Chọn thời điểm và nhà đầu tư.
– Đặt thứ tự ưu tiên khi tiếp cận nhà đầu tư. Bài sau tôi sẽ chia sẻ kinh nghiệm về vấn đề này, một kinh nghiệm xương máu của nhiều start-up Việt đã mắc phải khi chọn sai nhà đầu tư, the KAfe là một điển hình.
– Xây dựng phương án gọi vốn hoặc IPO một cách hiệu quả
– Làm việc với công ty kiểm toán và công ty chứng khoán, thường ít nhất trước 2 năm cho đến thời điểm gọi vốn hoặc IPO. (Vì listing rules quy định như vậy)
– Xây dựng kế hoạch đại chúng hoá và niêm yết
– Sau niêm yết, xây dựng kế hoạch huy động vốn (tìm tiền), và đầu tư để tăng trưởng (chi tiền). MWG là kinh nghiệm tuyệt vời.
– Hoàn thiện cấu trúc quản trị để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Hãy bán tài sản ảo với giá cao, mà bán tài sản ảo một cách thật, chứ đừng bán giấy như trường hợp Faros trên thị trường, sẽ không bền vững.

Phan Lê Thành Long
Giám đốc Viện Kế toán Quản trị công chứng Úc (CMA Australia) tại Việt Nam
Giám đốc AFA Research & Education
PTGĐ Công ty Kiểm toán An Việt

Advertisements